Η δραματική μείωση του ζωικού κεφαλαίου δεν απειλεί μόνο τους κτηνοτρόφους, αλλά συνολικά την οικονομία, την ύπαιθρο και το τραπέζι των καταναλωτών
Γράφει η Ντιάνα Τσερβονίδου
Η συνεχής συρρίκνωση του ζωικού κεφαλαίου στην Ελλάδα δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα ζήτημα που αφορά τον πρωτογενή τομέα, αλλά εξελίσσεται σε σοβαρή οικονομική και κοινωνική πρόκληση με άμεσες επιπτώσεις και για την Ξάνθη. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, που καταγράφουν μείωση της τάξης του 13% μέσα σε μόλις έναν χρόνο, επιβεβαιώνουν μια ιδιαίτερα ανησυχητική τάση, η οποία αγγίζει και τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις της περιοχής.
Η Ξάνθη, ένας νομός με σημαντική παρουσία στην αιγοπροβατοτροφία και τη βοοτροφία, διαθέτει δεκάδες οικογενειακές κτηνοτροφικές μονάδες που αποτελούν βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας, ιδιαίτερα στις ορεινές περιοχές του Δήμου Μύκης, αλλά και στους Δήμους Αβδήρων και Τοπείρου. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, ολοένα και περισσότεροι παραγωγοί μειώνουν τον αριθμό των ζώων τους ή εγκαταλείπουν εντελώς το επάγγελμα, καθώς το κόστος παραγωγής καθιστά τη συνέχιση της δραστηριότητάς τους οικονομικά ασύμφορη.
Η εκτίναξη των τιμών στις ζωοτροφές, στην ηλεκτρική ενέργεια, στα καύσιμα και στις κτηνιατρικές υπηρεσίες έχει περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια κέρδους. Παράλληλα, οι αυστηρές ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές απαιτήσεις, η αυξημένη γραφειοκρατία και οι καθυστερήσεις στις ενισχύσεις δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, ιδιαίτερα για τις μικρές οικογενειακές μονάδες που κυριαρχούν στην Ξάνθη.
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται μόνο στους ίδιους τους κτηνοτρόφους. Η μείωση της παραγωγής επηρεάζει ολόκληρη την τοπική αλυσίδα της αγοράς. Κρεοπωλεία, τυροκομικές επιχειρήσεις, καταστήματα γεωργικών εφοδίων, αλλά και εργαζόμενοι που απασχολούνται έμμεσα στον κλάδο βλέπουν ήδη τις επιπτώσεις της συρρίκνωσης της παραγωγής. Παράλληλα, οι καταναλωτές βρίσκονται αντιμέτωποι με συνεχείς αυξήσεις στις τιμές του κρέατος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, γεγονός που επιβαρύνει σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η δημογραφική διάσταση του προβλήματος. Η έλλειψη νέων ανθρώπων που επιλέγουν να ασχοληθούν με την κτηνοτροφία, σε συνδυασμό με τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τη διατήρηση της παραγωγικής δραστηριότητας στις ορεινές κοινότητες της Ξάνθης. Σε αρκετούς οικισμούς, η κτηνοτροφία αποτελεί βασική πηγή εισοδήματος και η εγκατάλειψή της μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω ερήμωση της υπαίθρου.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα γίνεται ολοένα και πιο εξαρτημένη από εισαγόμενα προϊόντα ζωικής προέλευσης. Η αυξημένη εξάρτηση από τις εισαγωγές δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για τη διατροφική επάρκεια της χώρας, ιδιαίτερα σε περιόδους διεθνών κρίσεων ή διαταραχών στις αγορές. Το ενδεχόμενο το κρέας να μετατραπεί ξανά σε προϊόν που δεν θα είναι εύκολα προσβάσιμο για όλα τα νοικοκυριά δεν θεωρείται πλέον υπερβολικό σενάριο.
Πρόσθετο προβληματισμό προκαλεί και η εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur, η οποία εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό από εισαγόμενα κρέατα χαμηλότερου κόστους παραγωγής. Οι Έλληνες και οι Ξανθιώτες κτηνοτρόφοι εκφράζουν φόβους ότι θα βρεθούν σε ακόμη πιο δυσμενή θέση, καθώς καλούνται να ανταγωνιστούν προϊόντα που παράγονται με διαφορετικούς όρους και χαμηλότερο κόστος.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Eurostat καταγράφει μείωση περίπου 10% του ζωικού κεφαλαίου την τελευταία δεκαετία. Ωστόσο, η ελληνική περίπτωση εμφανίζεται αισθητά πιο επιβαρυμένη, γεγονός που αναδεικνύει τις ιδιαίτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο εγχώριος κτηνοτροφικός τομέας.
Για την Ξάνθη, όπου ο πρωτογενής τομέας εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κομμάτι της τοπικής οικονομίας, η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Οι εκπρόσωποι του αγροτικού κόσμου επισημαίνουν ότι χωρίς ουσιαστικά μέτρα για τη μείωση του κόστους παραγωγής, την ενίσχυση των νέων κτηνοτρόφων, τη στήριξη των ορεινών περιοχών και τη διασφάλιση δίκαιων όρων ανταγωνισμού, η συρρίκνωση του κλάδου ενδέχεται να συνεχιστεί.
Το διακύβευμα, όπως επισημαίνουν άνθρωποι της αγοράς, δεν αφορά μόνο το εισόδημα των παραγωγών, αλλά συνολικά την αναπτυξιακή προοπτική της υπαίθρου, τη διατήρηση της τοπικής παραγωγής και την επισιτιστική ασφάλεια της χώρας τα επόμενα χρόνια. Για έναν νομό όπως η Ξάνθη, όπου η αγροτική και κτηνοτροφική δραστηριότητα αποτελεί διαχρονικά βασικό αναπτυξιακό πυλώνα, οι εξελίξεις αυτές αποτελούν ισχυρό καμπανάκι για το μέλλον.
Fonitisxanthis.gr